In 1956 werd de science fiction film Forbidden Planet uitgebracht door MGM. De film heeft een enorme invloed gehad op het genre omdat er een aantal dingen voor het eerst in voorkwamen.
Zo is er voor het eerst een door mensen gebouwd ruimtevaartuig te zien dat sneller kan dan het licht, is het de eerste film die zich volledig in de ruimte afspeelt en is de robot Robby een persoonlijkheid in plaats van een decoratief tinnen mannetje.
Meest belangrijk voor dit blog is echter de filmmuziek. Deze film was de eerste rolprent met volledig elektronische muziek. Hiervoor is het echtpaar Louis & Bebe Barron verantwoordelijk. Zij kregen van een neef, die bij de Minnesota Mining and Manufacturing Company (beter bekend als 3M) werkte, in 1947 een bandrecorder als huwelijkscadeau. Al snel experimenteerden zij volop hiermee en werkten begin jaren vijftig bijvoorbeeld mee aan de korte film Bells of Atlantis (van filmmaker Ian Hugo naar een tekst van Anaïs Nin) en het werk Williams Mix van experimenteel componist John Cage.
Een toevallige ontmoeting met MGM producer Dore Schary leidde ertoe dat de Louis & Bebe gevraagd werden om de geluidseffecten voor de film Forbidden Planet te maken met hun zelf gebouwde circuits, filters en oscillatoren. Ze pionierden met tape loops en aangezien ze opnamen maakten van dichters en schrijvers en dit uitbrachten hebben ze ook aan de wieg gestaan van het audioboek. Uiteindelijk beviel hun werk de studio zo goed dat ze de hele score voor de film mochten verzorgen.
Het resultaat is een geluidstrack van de film waarin de grens tussen geluidseffecten en filmmuziek vervaagt. Het bioscooppubliek zag niet alleen een film die anders was dan alles wat ze ooit hadden gezien, ook de muziek was iets volslagen nieuws. Sterker, volgens de vakbond van musici was het geen muziek omdat Louis & Bebe geen instrumenten bespeelden (en ze geen lid waren van de muzikantenvakbond). Daarom staat in de titels vermeld dat Louis & Bebe Barron verantwoordelijk zijn voor 'electronic tonalities' en konden ze niet in aanmerking komen voor een Oscar-nominatie.
Luister naar de onderstaande voorbeelden uit de soundtrack en verbaas je erover dat dit gemaakt is voordat de synthesizer werd uitgevonden. Voordat alles wat je nu weet van elektronische muziek überhaupt bestond:
Vanwege het afwijkende karakter van de muziek besloot MGM om de soundtrack van de film niet uit te brengen. Pas in 1976 werd er voor het eerst een LP uitgegeven met de filmmuziek. Twintig jaar lang kon je de muziek van Forbidden Planet alleen horen als je de film in de bioscoop of op TV zag. Wie weet hoe beroemd Louis & Bebe Barron waren geworden als de LP al in 1956 was uitgebracht. MGM besloot echter om alleen een georkestreerde versie van de Main Title uit te brengen, gespeeld door David Rose And His Orchestra.
Ondanks dat Louis en Bebe al in 1970 scheidden, bleven ze wel samenwerken tot aan Louis' dood in 1989. Daarna componeerde Bebe lange tijd niet meer, maar in 2000 maakte ze toch nog Mixed Emotions dat sterk refereert aan Forbidden Planet. In 2008 overleed ook Bebe.
© 2018 TTZL
Wikipedia EN: Louis & Bebe Barron
YouTube: Forbidden Planet (Main Title)
YouTube: A Shangri-La In The Desert / Garden With A Cuddly Tiger
YouTube: Graveyard / A Night With Two Moon
YouTube: Love At The Swimming Hole
YouTube: Ancient Krell Music
YouTube: Krell Shuttle Ride And Power Station
YouTube: Battle With The Invisible Monster
YouTube: The Homecoming
YouTube: Bells of Atlantis [Ian Hugo]
YouTube: Williams Mix [John Cage]
YouTube: Forbidden Planet (Main Title) [David Rose And His Orchestra]
YouTube: Mixed Emotions [Bebe Barron]
Eén van Nederlands meest onderschatte zangers en liedjesschrijvers is Alexander Curly. Hij werd in 1946 geboren als Harm Breemer en werkte aan het begin van zijn carrière als steward bij KLM.
Daarnaast speelde hij in lokale Kennemerlandse bands als The Damiates en The Maestro's en nam als het duo Budhi een single op. In 1972 ging hij solo en scoorde direct een nummer 1 hit met het door hem zelf geschreven I'll Never Drink Again.
Hij kon het succes niet herhalen en na een flink aantal Engelstalige singles kwam hij in 1975 met een Nederlandstalig album: Vette Jus & Boerenjongens. Dit album leverde hem weer een nummer 1 hit op met het nummer Guus, een verhaal over een boer die bezwijkt voor de verleidingen van de stad. Ook Aggesus, de tweede single van het album over een Turkse gastarbeider, werd een flinke hit.
Deze wat cabareteske nummers bepalen voor veel mensen het beeld van Alexander Curly. Toch vertellen ze slechts een klein deel van het verhaal en staan er op het album ook heel andere nummers.
Zo gaat Ben Jij Dat Moeder over een student die na een LSD-trip een stukje gaat vliegen en is Freek het trieste relaas over slecht aflopende pesterijen van een geestelijk beperkte dorpsgenoot.
Dan zijn er de mooie melancholische vertellingen Opoe en Bennie over respectievelijk ouderdom en jeugd en We Moeten Begrijpen is een protest tegen overconsumptie en milieuvervuiling (en nog steeds actueel!).
Er staan ook iets minder zwaarmoedige tracks op zoals Stewardess waarin hij zijn ervaringen bij de KLM in perspectief zet. En in Regen gaat hij met zijn lief nou juist eens wél naar buiten in de nattigheid.
Het hoogtepunt van het album is wat mij betreft de dertien minuten durende afsluiter Jan-Jantjes-Janssen waarin zowel de muziek als de tekst alle kanten opschiet. Soms heel langzaam en zacht, dan weer uptempo met gierende gitaar en het aantal onderwerpen dat als in een stream of consciousness langskomt lijkt schier eindeloos. Het is poëtisch en bijtend tegelijk en heel apart.
Voor het album Vette Jus & Boerenjongens won Curly de Zilveren Harp in 1976. Zijn drie daarop volgende albums deden het een stuk minder goed, waaronder Zilverdael dat op J.R.R. Tolkien's In De Ban Van De Ring en Richard Adams' Waterschapsheuvel gebaseerd is.
Pas in 1981 had hij weer een hit met Hollanders. Deze clip laat zien dat hij hiermee optrad in programma's met Nederlandstalige muziek en men vrolijk en trots met Nederlandse vlaggetjes zat te zwaaien terwijl Curly teksten zong als:
Wilt u een Lolita of een strenge meesteres
We hebben Katja, Linda, Kees en Marty
Wilt u van 2 boys of van 2 dames les
Bureau Venus zorgt voor elk geslaagde party
Ook de voetbalversie van Hollanders werd een succes. Curly werkte ook nog mee aan de satirische tv-serie Hollanders die werd uitgezonden door Veronica van 1983 tot 1985.
Midden jaren tachtig trok Alexander Curly zich terug uit de mediawereld en in 2012 overleed hij aan de gevolgen van prostaatkanker.
© 2018 TTZL
Wikipedia NL: Alexander Curly
YouTube: Guus
YouTube: Ben Jij Dat Moeder
YouTube: Freek
YouTube: Opoe
YouTube: Stewardess
YouTube: Bennie
YouTube: Aggesus
YouTube: Regen
YouTube: We Moeten Begrijpen
YouTube: Jan-Jantjes-Janssen
YouTube: I'll Never Drink Again [clip]
YouTube: Hollanders [clip]
YouTube: Hollanders (voetbalversie) [clip]
YouTube: Hollanders [tv serie]
Op 25 mei 1973 verscheen het eerste album op het nieuwe Britse label Virgin Records: Tubular Bells van Mike Oldfield. Eigenlijk bracht het label op dezelfde dag nog twee albums uit (Flying Teapot van Gong en Manor Live van Steve York's Camelo Pardalis), maar omdat Oldfield's album catalogusnummer V2001 kreeg (en de anderen respectievelijk V2002 en V2003) wordt Tubular Bells gezien als het eerste album van het label.
Mike Oldfield groeide op in een getroebleerd gezin en stortte zich mede daarom fanatiek op het leren gitaarspelen. Vanaf zijn twaalfde trad hij op in folkclubs en op zijn zeventiende was hij de basgitarist van Kevin Ayers And The Whole World. Tijdens de ochtenden voor de opnamesessies bekwaamde hij zichzelf in het spelen van allerlei instrumenten die in de studio stonden. Na het uiteen vallen van die band in 1971 begon Oldfield te experimenteren met multi-track opnamen van de muziek die hij in zijn hoofd had.
Toen hij daarna in de band van Arthur Louis zat namen ze een album op in The Manor Studio, een studio die op dat moment nog werd opgebouwd door een jonge Richard Branson. Oldfield liet zijn demo's horen aan het productieteam van The Manor en zij zouden ze laten horen aan Branson.
Oldfield probeerde ondertussen platenmaatschappijen geïnteresseerd te krijgen in zijn demo's, maar men zag geen verkoopkansen voor zijn instrumentale muziek. Branson zag er wel wat in en nodigde Oldfield uit om in The Manor op te nemen. En aangezien Branson net zo weinig succes had in het slijten van de opnames aan platenmaatschappijen als Oldfield, werden Branson's plannen voor een eigen label verwezenlijkt en verscheen Tubular Bells op Virgin Records.
Tubular Bells (Part One & Part Two) is een ongelofelijke prestatie van een negentienjarige Oldfield. Alles is door hem geschreven en ook bijna alles is door hem ingespeeld. De delicate opbouw, de afwisseling van instrumenten, tempi en dynamiek en de aparte sfeer weten na 45 jaar nog altijd te boeien.
Sommige passages vallen op. Zo is er in Part One de heerlijk klinkende vervormde gitaar (vanaf 6:07 en 14:07), het mooie haast sacrale stuk in Part Two (vanaf 33:22) dat direct gevolgd wordt door misschien wel het meest aparte gedeelte, dat bekend staat als Piltdown Man (vanaf 37:10).
Het verhaal wil dat de opnamen voor Part Two bijna gereed waren maar dat Oldfield 'nog iets miste'. Richard Branson werd ongeduldig, wilde het album uitbrengen en zette Oldfield onder druk. Ook vroeg hij om tekst bij één van de delen zodat hij een single zou kunnen uitbrengen. Oldfield werd kwaad, bezoop zich, nam een technicus mee naar de studio en nam tien minuten wild geschreeuw op. De technicus had het op een hogere snelheid dan normaal opgenomen en bij het afspelen op de gewone snelheid kregen ze het holbewonergeluid dat nu te horen is in Piltdown Man.
De meest karakteristieke delen zijn echter de eerste drie minuten van Tubular Bells (gebruikt als thema voor de succesvolle horrorfilm The Exorcist, ook uit 1973) en het einde van Part One (vanaf 19:45), waarin Vivian Stanshall de instrumenten introduceert. Oldfield was een fan van het nummer The Intro & The Outro van de Bonzo Dog Doo-Dah Band, waarop Stanshall iets soortgelijks doet. Toen bleek dat Stanshall ook in The Manor was om een album op te nemen, vroeg Oldfield hem om de aankondigingen in te spreken.
Het album was niet direct een groot succes, maar na The Exorcist kwam het grote succes alsnog en tot op de dag van vandaag is het album een klassieker waarvan de verkoop nog altijd doorgaat.
© 2018 TTZL
Officiële website: Mike Oldfield
Wikipedia EN: Mike Oldfield
Wikipedia NL: Mike Oldfield
YouTube: Tubular Bells (Part One & Part Two)
YouTube: The Intro & The Outro [Bonzo Dog Doo-Dah Band]
In 2007 verscheen de sci-fi/family film The Last Mimzy. Ik heb hem niet gezien, maar afgaand op de recensies en de trailer lijkt het een aardige speelfilm, maar geen meesterwerk. Opvallend is wel de bijdrage van Roger Waters, één van de oprichters van Pink Floyd.
De filmmuziek is gemaakt door de bekende soundtrack-componist Howard Shore (o.a. The Lord Of The Rings) en hij heeft samen met Roger Waters een track gemaakt die zowel in de film te horen is als tijdens de aftiteling.
De film gaat over twee kinderen die een geheimzinnig kistje vinden met allerlei artikelen. Al snel na het openen van het kistje beginnen de kinderen allerlei speciale gaven te ontwikkelen. Waters heeft getracht de sfeer van de film te vangen en zegt hierover: "Ik denk dat we samen een nummer hebben bedacht dat de thema's van de film vastlegt, de botsing tussen de beste en slechtste instincten van de mensheid en hoe de onschuld van een kind doorslaggevend kan zijn."
Ze zijn daarin volgens mij geslaagd, al vergt het wel enige inspanning van de luisteraar. Hello (I Love You) is een song die je in eerste instantie niet direct bij je kladden pakt, maar na enige luisterbeurten kruipt hij onder je huid. Het nummer doet erg Pink Floyd-achtig aan en citeert uit en refereert aan met name The Dark Side Of The Moon en The Wall, maar ook elementen van de albums uit de vroege jaren zeventig hoor je terug.
Er zijn twee versies van het nummer. De hiervoor aangehaalde 'radio edit' waarvoor een clip is gemaakt en een 'album version' die bijna twee minuten langer is. Met name die versie van Hello (I Love You) vind ik erg goed. Het instrumentale middenstuk is flink uitgebreid en dat versterkt de sfeer enorm.
Naast de reguliere CD- en download-versies van de single is er door het in vinyl gespecialiseerde Tonefloat-label uit Rotterdam ook een tot duizend exemplaren gelimiteerde versie op transparant vinyl uitgebracht waarvan ik er gelukkig één heb kunnen bemachtigen.
© 2018 TTZL
Officiële website: Roger Waters
Wikipedia EN: Roger Waters
Wikipedia NL: Roger Waters
YouTube: Hello (I Love You) [radio edit/clip]
YouTube: Hello (I Love You) [album version]
In 1977 stonden de mannen van KISS op het toppunt van hun roem, al was de start stroef geweest. Ze waren de eerste act die tekende bij het nieuwe label Casablanca Records en de matige verkopen van hun eerste drie albums zorgden bijna voor het faillissement van het label. Hun live-reputatie bracht echter de redding.
Gene Simmons' bloed- en vuurspuwen, Ace Frehley's brandende gitaar, Peter Criss' zwevende drumstel en Paul Stanley's gitaardestructie in combinatie met toegankelijke, aanstekelijke en meezingbare hardrock sloeg aan. Het dubbele live-album Alive! werd goud en de live-versie van Rock And Roll All Nite een dikke hit.
Na drie studioplaten en een tweede dubbel live-album die allemaal de platina-status haalden, was de gekte compleet. Met name in de VS en Japan nam de KISS merchandising een vlucht: comics, poppen, make-up, een flipperkast, Halloween maskers, bordspellen, lunchtrommels, kaartspellen en nog veel, veel meer. KISS is nog altijd de groep met de meeste verschillende merchandising artikelen en de hoogste omzet daaruit.
Voor 1978 stonden twee grote projecten op stapel. Er werd een mislukte 'superheldenfilm' (KISS Meets the Phantom of the Park) uitgebracht en op 18 september 1978 verschenen er tegelijk vier solo-albums van de KISS-leden. Alhoewel het echt solo-albums waren (men deed niet mee op elkaars album) werd er door de vormgeving en de vermelding van het KISS-logo wel een duidelijke link met de band behouden.
De albums deden het qua verkoop minder dan verwacht (of gehoopt) en er waren grote verschillen in de waardering van de platen.
Het minste album is dat van drummer Peter Criss. Het staat ver af van het KISS-materiaal en er staan vooral matige R&B-achtige nummers en ballads op zoals bijvoorbeeld You Matter To Me, Don't You Let Me Down of Rock Me, Baby.
Op het album van bassist Gene Simmons is maar één woord van toepassing: eclectisch. Het opent als een filmsoundtrack met Radioactive en bouwt door middel van rustige (See You Tonight), stevige (Tunnel Of Love) en nauwelijks te categoriseren nummers (Man Of 1000 Faces) aan een afwisselend, maar ook richtingloos album.
Bij gitarist/zanger Paul Stanley's album komen we meer vertrouwde elementen tegen en dit is een lekker album geworden. Een stamper als Wouldn't You Like To Know Me zou niet misstaan op een KISS-album, maar ook midtempo nummers als Ain't Quite Right en Take Me Away (Together As One) zijn prima.
Het beste album is ontegenzeggelijk van gitarist Ace Frehley. Het album opent furieus met Rip It Out, maar weet ook gas terug te nemen zonder aan kracht in te boeten in nummers als Snow Blind en Ozone (al zou het inhuren van een tekstschrijver de nummers nog beter hebben gemaakt). De verrassende Russ Ballard-cover New York Groove (in 1975 een hit voor Hello en nu voor Frehley een Top 20 hit) en het prachtige, instrumentale Fractured Mirror maken het album helemaal af.
De KISS solo escapades uit 1978 hebben dus niet allemaal een sterk album opgeleverd, maar de inspanningen van Paul Stanley en Ace Frehley zijn genoeg om de balans naar de positieve kant te laten doorslaan.
© 2018 TTZL
Officiële website: KISS
Fan website: KISS
Wikipedia EN: KISS
Wikipedia NL: KISS
YouTube: You Matter To Me
YouTube: Don't You Let Me Down
YouTube: Rock Me, Baby
YouTube: Peter Criss [album]
YouTube: Radioactive
YouTube: See You Tonight
YouTube: Tunnel Of Love
YouTube: Man Of 1000 Faces
YouTube: Gene Simmons [album]
YouTube: Wouldn't You Like To Know Me
YouTube: Ain't Quite Right
YouTube: Take Me Away (Together As One)
YouTube: Paul Stanley [album]
YouTube: Rip It Out
YouTube: Snow Blind
YouTube: Ozone
YouTube: New York Groove
YouTube: Fractured Mirror
YouTube: Ace Frehley [album]
YouTube: Rock And Roll All Nite [KISS, Alive!, 1975]
YouTube: New York Groove [Hello, 1975]
Na het magistrale Sign O' The Times (zie blog #180) uit 1987 zou Prince met een album komen dat bekend is geworden als The Black Album, maar hij trok het album terug. Pas veel later zou het album heel kort verkrijgbaar zijn: van november 1994 tot januari 1995.
In plaats van The Black Album werd Lovesexy in 1988 uitgebracht. Dat album was veel rustiger en meditatiever dan zijn werk tot dan toe en werd geen commercieel succes. Het feit dat de CD-versie geen aparte tracks kende, en je dus alleen het album als geheel kon draaien, zal ook niet geholpen hebben.
Om zijn carrière weer een impuls te geven nam Prince de opdracht aan om songs te schrijven voor de Batman film die in 1989 uit zou komen. Commercieel was dit een gouden greep. Van het album zijn wereldwijd meer dan tien miljoen exemplaren verkocht en het stond in de VS zes weken op #1.
Prince speelde zelf bijna alles op het album en nam het op in een periode van zes weken. Er was even sprake van dat de soundtrack een project met Michael Jackson zou worden. Doordat Jackson bij Epic Records tekende (en het druk had met zijn wereldtour) en Warner Records de Batman soundtrack verzorgde ging dit echter niet door.
De tracks op het album worden door Prince toegeschreven ("lead vocals by") aan karakters uit de film. De tracks The Future en Scandalous worden gebracht door Batman, terwijl The Joker zich ontfermt over Electric Chair, Partyman en Trust. Dit zijn uptempo, funky nummers met uitzondering van het met zijn vader John L. Nelson geschreven Scandalous. Dit nummer is één van de vijf singles van het album, maar het enige waarvan een limited edition versie van verscheen.
Op The Scandalous Sex Suite EP rekt hij het nummer uit tot een suite van twintig minuten, met vocale hulp van Kim Basinger die in de film de rol van fotojournaliste Vicki Vale speelt. Van haar karakter komt het nummer Lemon Crush en een ballade-duet met Bruce Wayne, The Arms Of Orion (met vocalen van Sheena Easton). Wayne brengt zelf nog Vicki Waiting en het hele ensemble krijgt credits voor de uitsmijter Batdance die het hele album zo'n beetje samenvat.
Batman: Motion Picture Soundtrack is een Prince-album dat lekker wegdraait en belangrijk was voor zijn carrière, maar je kan horen dat het snel in elkaar is gezet en het zal mijn lijstje van tien favoriete Prince-albums dan ook niet halen.
© 2018 TTZL
Officiële website: Prince
Wikipedia EN: Prince
Wikipedia NL: Prince
YouTube: The Future
YouTube: Electric Chair
YouTube: The Arms Of Orion
YouTube: Partyman
YouTube: Vicki Waiting
YouTube: Trust
YouTube: Lemon Crush
YouTube: Scandalous
YouTube: Batdance
Mixcloud: The Scandalous Sex Suite
Popmuziek uit Oost-Europa krijgt traditioneel weinig voet aan de grond in de rest van de wereld. Dat was in de tijd van de Koude Oorlog al zo en eigenlijk nu nog steeds. Zo ook het Hongaarse Omega dat niet alleen zeer populair is in eigen land, maar ook in de rest van Oost-Europa. En dat al meer dan vijftig jaar! Ook een thema-avond in 1978 van KRO-radio met naast Omega, onder andere de Poolse band SBB en de DDR-band City, bracht hierin geen verandering.
In eerdere blogs (#40, #183, #217, #231) schreef ik al over mijn muzikale ontdekkingen in de bibliotheek van Osdorp en Omega hoort in dat rijtje thuis. Om, ook nu nog, voor mij onverklaarbare redenen had die bibliotheek een stuk of tien albums van die Hongaarse groep in de bakken staan. Nieuwsgierig nam ik één van die albums, Nem Tudom A Neved (I Don't Know Your Name), mee naar huis. Ik kopieerde de plaat op cassette en heb vervolgens het bandje stukgedraaid. En ik ben ook snel de andere albums gaan lenen.
In de eerste jaren (1962-67) van het bestaan van Omega vloog het muzikaal alle kanten op en pas toen Gábor Presser in 1967 bij de band kwam, en al snel de voornaamste componist werd, ontstond er een eigen geluid gebaseerd op een mix van rock, jazz en folk. Ze werden er in eigen land populair mee en scoorden zelfs een klein internationaal succes met Gyöngyhajú lány (Pearlhaired Girl) dat veel later door The Scorpions werd opgenomen als White Dove.
Het rumoerige vertrek van Presser bracht de band in 1971 in problemen omdat ze hierdoor ook hun voornaamste componist verloren. De band hervond zich echter en schoof richting prog rock met lange instrumentale stukken en veel atmosferische toetsenpartijen.
Dit is goed te horen in het krachtige titelnummer Nem Tudom A Neved, in A Bűvész en Mozgó Világ en in de majestueuze afsluiter Huszadik Századi Városlakó. Maar ook voor recht-toe-recht-aan rocknummers als Addig Élj! en Egyszemélyes Ország is plaats, net als voor de ballad Az Égben Lebegők Csarnoka.
Ook als ik het album nu veertig jaar later terugbeluister spreekt het me nog steeds aan. Is het gewoon goed, zijn het de Hongaarse teksten (die ik niet begrijp) waardoor het iets mysterieus krijgt of is het gewoon jeugdsentiment? Ik weet het eerlijk gezegd niet, maar ook andere Omega-albums uit de jaren zeventig (Omega 5, Időrabló en Csillagok útján) beluister ik nog met plezier.
Overigens heeft Omega ook Duits- en Engelstalige versies van hun albums uitgebracht. Hierop zijn concessies gedaan om door te breken in West-Europa (tracklists zijn veranderd, albums samengevoegd, nummers weggelaten, geremixt of opnieuw ingespeeld) die niet goed uitpakten. De originele Hongaarse versies zijn verre te prefereren.
Helaas is de discografie van Omega een puzzel geworden nu de remasters van de originele versies ook nieuwe titels, een nieuwe trackvolgorde en tussengevoegde tracks kennen. Zo heet de geremasterde versie van Nem Tudom A Neved nu Tűzvihar/Stormy Fire en zijn daar ook Engelstalige tracks aan toegevoegd.
© 2018 TTZL
Officiële website: Omega
Facebook: Omega
Wikipedia EN: Omega
Wikipedia NL: Omega
YouTube: Nem Tudom A Neved (I Don't Know Your Name)
YouTube: Addig Élj! (Live Till Then!)
YouTube: Egyszemélyes Ország (Country For One Person)
YouTube: A Bűvész (The Conjurer)
YouTube: Az Égben Lebegők Csarnoka (The Hall Of Those Fluttering In The Sky)
YouTube: Mozgó Világ (Moving World)
YouTube: Huszadik Századi Városlakó (Townsman Of The Twentieth Century)
YouTube: Gyöngyhajú lány (Pearlhaired Girl)
YouTube: White Dove [The Scorpions]
In Londen formeren Gary Webb en Paul Gardiner in 1978 de band Tubeway Army, samen met Gary's oom Jess Lidyard. De band beweegt zich in de Londense punk scene en de muziek is zwanger van luide gitaren en punkinvloeden. De singles That's Too Bad (februari 1978) en Bombers (juli 1978) laten dit duidelijk horen.
In de tweede helft van 1978 gaat de band de studio in om hun debuutalbum op te nemen. Webb neem de artiestennaam Gary Numan aan en hij komt in aanraking met een Mini-Moog synthesizer die nog in in de studio staat. Hij is direct onder de indruk van alle mogelijkheden die het instrument biedt en past in de muzikale ontwikkeling die de band doormaakt. De nummers op het gelijknamige debuutalbum wijken daarom behoorlijk af van het geluid van de eerste singles en de eerste synthesizer-effecten album zijn ook al waarneembaar.
In maart 1979 verschijnt de single Down In The Park als voorbode van het tweede album Replicas. Die single laat opnieuw een grote stap in de ontwikkeling van punk naar electronika horen en de tracks op het album zelf illustreren dit nog meer.
De naam van Tubeway Army (en daarmee van Gary Numan als creatief brein) wordt echt gevestigd door de tweede single, Are 'Friends' Electric?. Het is een heel minimalistisch nummer. Bas en drums, wat gitaar, vocalen en de sfeerbepalende synthesizers, meer is het eigenlijk niet. Ook de opbouw is vrij apart. Er is een terugkerende sectie met gesproken woord, een instrumentale break en een terugkerend couplet met een sterke synthesizer-riff. Het nummer bevat verwijzingen naar het verhaal Do Androids Dream of Electric Sheep? van de Amerikaanse sci-fi schrijver Philip K. Dick. Hetzelfde verhaal was ook de basis voor de film Blade Runner uit 1982.
Ondanks al die afwijkende kenmerken (of misschien wel dankzij) slaat het nummer geweldig aan. Het wordt een #1 hit in de UK en reikt tot #9 in de Nederlandse Top 40. De opvallende optredens van de band bij The Old Grey Whistle Test en Top Of The Pops hielpen aanmerkelijk, net als het feit dat de single als picture disc werd uitgebracht.
De b-kant van de single, de non-album track We Are So Fragile, illustreerde overigens dat nog niet alle invloeden uit het verleden waren verdwenen. Hoewel ook hier de synthesizers domineren is er in het nummer ook ruimte voor een overstuurde gitaar en zijn ook de punk-invloeden nog te herkennen.
Na dit album zou Tubeway Army ophouden te bestaan en startte Gary Numan een succesvolle solo-carrière.
© 2018 TTZL
Fan website: Tubeway Army/Gary Numan
Officiële website: Gary Numan
Wikipedia EN: Tubeway Army
Wikipedia NL: Tubeway Army
YouTube: Are 'Friends' Electric?
YouTube: We Are So Fragile
YouTube: That's Too Bad [single]
YouTube: Bombers [single]
YouTube: Tubeway Army [album]
YouTube: Down In The Park [single]
YouTube: Replicas [album]
YouTube: Are 'Friends' Electric? [videoclip, The Old Grey Whistle Test]
YouTube: Are 'Friends' Electric? [videoclip, Top Of The Pops]
Tot voor kort dacht ik bij 'Bismarck' aan het gelijknamige Duitse oorlogsschip of de 19e eeuwse Duitse kanselier Otto von Bismarck. Met muziek had ik 'Bismarck' nog nooit geassocieerd totdat ik die naam in een nieuwsbrief van FAME zag staan. Op één of andere manier was mijn nieuwsgierigheid direct gewekt, misschien ook wel door de gave titel van het album: Urkraft.
Even zoeken op internet bracht aan het licht dat het hier gaat om de vijfkoppige Noorse band Bismarck die een intrigerende metal-mix smeedt met fuzz, doom, psychedelic en stoner invloeden.
Bismarck blijkt sinds 2015 te bestaan en heeft in februari 2018 in eigen beheer hun debuutalbum Urkraft digitaal uitgebracht via het Bandcamp platform. Blijkbaar heeft dit voldoende interesse gewekt om het Noorse Apollon Records ertoe te bewegen om het album in augustus op LP en CD uit te brengen.
Op Bandcamp kun je de tracks ook beluisteren en toen ik album-opener Harbinger aanklikte hoorde ik eerst een bas zachtjes een loopje spelen. Vervolgens komen gitaar en drums er rustigjes bij alsook fluisterende vocalen. Na anderhalve minuut valt een vervormde gitaar bruut binnen, worden de fluisterende vocalen een luide death grunt en pakt het nummer je bij de strot. Daarna ben je volgens mij óf heel erg enthousiast (zoals ik) óf ren je gillend weg (kan ik me zo voorstellen).
Meestal ben ik niet zo gecharmeerd van een death grunt, maar hier zit het niet vooraan in de mix waardoor het onderdeel wordt van het geheel. Daarnaast wisselt zanger Torstein Tveiten het regelmatig af met gewone zang (die soms wat wegheeft van wijlen Peter Steele van Type O Negative) of een soort mengvorm van de twee.
A Golden Throne opent met een heerlijke, logge, zware riff (hallo Black Sabbath!) en dendert vervolgens loom een minuut of zes door. Iron Kingdom opent dan weer kalm, bouwt vervolgens stoom op en houdt die afwisseling het hele nummer vol. En iedere keer weet Bismarck heet hele nummer de aandacht vast te houden.
Een zwaar overstuurde gitaar opent het langste nummer van het album, het tien minuten durende Vril-Ya (ik denk dat de titel verwijst naar de bewoners van een ondergrondse wereld in The Coming Race van Edward Bulwer-Lytton). Ook hier weer afwisseling tussen zeer trage, trance-achtige stukken en gierende, overstuurde gitaren. Als je de zang hoort, waarbij Tveiten zijn stembanden aan gort lijkt te zingen/grunten, vraag je je af hoe ze dat live doen. Is het niet na één nummer over en uit voor zijn stembanden?
Afsluiter The Usher is het meest psychedelische nummer van het album. De opening roept herinneringen op aan de vroege Pink Floyd met Syd Barrett. Ook hier gaat echter na een seconde of negentig de gaskraan vol open en wordt je letterlijk en figuurlijk weggeblazen door een muur van geluid.
Urkraft van Bismarck is één van de beste en meest verrassende metal-albums die ik de laatste jaren heb gehoord. Ik ben heel benieuwd hoe het verder gaat met deze band en of ze dit niveau weten te handhaven.
© 2018 TTZL
Facebook: Bismarck
Bandcamp: Bismarck
Twitter: Bismarck
YouTube: Harbinger
YouTube: A Golden Throne
YouTube: Iron Kingdom
YouTube: Vril-Ya
YouTube: The Usher
Deze week overleed Ed King op 68-jarige leeftijd, één van de drie gitaristen van Lynyrd Skynyrd in de hoogtijdagen van de band. Lynyrd Skynyrd was één van de grote Southern Rock groepen naast bands als The Allman Brothers Band, The Marshall Tucker Band, Blackfoot, Molly Hatchet en The Doobie Brothers.
De band is in diverse samenstellingen en onder diverse namen actief sinds 1964. In 1969 wordt gekozen voor de naam Leonard Skinnard, een spottende verbastering van de naam van hun gymleraar op school (Leonard Skinner) die bekend stond om zijn onbuigzame houding jegens jongens met lang haar.
Al snel wordt de spelling veranderd in Lynyrd Skynyrd en direct vanaf hun debuutalbum in 1973 heeft de band succes. Dit succes wordt echter ruw verstoord door een vliegtuigongeluk in 1977 waarbij drie bandleden omkwamen en de anderen zwaar gewond raakten. Hierna werd de band ontbonden totdat in 1987 een aantal leden een doorstart maakten. De band werd echter niet meer zo succesvol als voorheen.
De verzamelaar Skynyrd's Innyrds/Their Greatest Hits uit 1989 richt zich daarom alleen op de periode 1973-1977. Zowel singles (Saturday Night Special, What's Your Name, Swamp Music, Don't Ask Me No Questions) als een albumtrack (de J.J. Cale cover Call Me The Breeze) en outtakes staan erop. In Nederland haalde de band nooit de hitparade, maar in de U.S. gebeurde dit regelmatig. Toch staat één van hun bekende nummers, Free Bird, nog altijd hoog in de Top 2000 (op #315 in 2017). Op dit album staat trouwens niet de originele versie maar een prachtige alternatief: Free Bird (outtake version).
Aan sommige songs zit een heel verhaal vast. That Smell is een waarschuwend nummer over drank- en drugsgebruik. Het werd geschreven naar aanleiding van auto-ongelukken van twee bandleden in hetzelfde weekend in 1976 waar drank en het gebruik van Quaaludes debet aan waren:
Now they call you Prince Charming
Can't speak a word when you're full of 'ludes
Say you'll be all right come tomorrow
But tomorrow might not be here for you
Ooooh that smell
Can't you smell that smell
Ooooh that smell
The smell of death surrounds you
Ook over het bekendste nummer van Lynyrd Skynyrd is heel wat te melden. Het prachtige Sweet Home Alabama (#381 in de Top 2000 van 2017) is namelijk een reactie op Neil Young. In 1970 bracht Young het nummer Southern Man uit waarin hij de misstanden van de slavernij in het zuiden aan de kaak stelt:
I saw cotton and I saw black,
tall white mansions and little shacks.
Southern Man, when will you pay them back?
En in 1972 volgt Young dit op met Alabama over de staat waar tot in de jaren zeventig discriminerende wetten van kracht waren en het kiesstelsel niet werd aangepast zodat de rurale bevolking (een minderheid) aan de macht kon blijven:
Oh Alabama
Can I see you and shake your hand
Make friends down in Alabama
I'm from a new land
I come to you and see all this ruin
What are you doing Alabama?
You got the rest of the union to help you along
What's going wrong?
De zuidelijke mannen van Lynyrd Skynyrd pikten dit niet en pakten op hun beurt Neil Young aan in de songtekst van Sweet Home Alabama:
Well I heard mister Young sing about her
Well, I heard ole Neil put her down
Well, I hope Neil Young will remember
A Southern man don't need him around anyhow
Sommigen menen dat het nummer een reactie is op beide Neil Young nummers, maar volgens Young zelf gaat het alleen om een reactie op Alabama. En dat is volgens hem nog terecht ook: "Het verdiende de steek die Lynyrd Skynyrd me gaf met hun geweldige nummer. Ik vind mijn woorden niet leuk als ik ernaar luister, ze zijn beschuldigend en neerbuigend, niet volledig doordacht en te gemakkelijk verkeerd te interpreteren.".
Gelukkig kwam er hierdoor geen vijandige houding tegenover elkaar. Over en weer werd waardering voor elkaars werk uitgesproken, werden elkaars band t-shirts gedragen en elkaars nummers gespeeld. En terecht, want ook na 45 jaar staat het repertoire van Lynyrd Skynyrd uit de jaren 1973-1977 nog als een huis.
© 2018 TTZL
Officiële website: Lynyrd Skynyrd
Wikipedia EN: Lynyrd Skynyrd
Wikipedia NL: Lynyrd Skynyrd
YouTube: Sweet Home Alabama
YouTube: Free Bird (outtake version)
YouTube: Saturday Night Special
YouTube: What's Your Name
YouTube: That Smell
YouTube: Swamp Music
YouTube: Don't Ask Me No Questions
YouTube: Call Me The Breeze
YouTube: Free Bird [albumversie]
YouTube: Southern Man [Neil Young, 1970]
YouTube: Alabama [Neil Young, 1972]
In 1956 werd de science fiction film Forbidden Planet uitgebracht door MGM. De film heeft een enorme invloed gehad op het genre omdat er een aantal dingen voor het eerst in voorkwamen. 
